Người lắng nghe
Đây là một câu hỏi mà rất nhiều người quan tâm. Trong quá trình hành nghề, tôi nhận thấy, không có một nguyên nhân duy nhất cho điều này, mà là sự kết hợp của nhiều yếu tố cùng lúc. Tỷ hôn nhiều hơn, nhưng không hẳn hôn nhân “tệ hơn” trước đây, mà cách con người nhìn, kỳ vọng về hôn nhân đã thay đổi rất nhiều, như:
𝟏. Kỳ vọng về hôn nhân cao hơn trước
Ngày xưa, nhiều người kết hôn chủ yếu để: Sinh con, nối dõi, có người lao động cùng. Để được xã hội công nhận và tìm người chu cấp kinh tế… Còn ngày nay ngoài những mong cầu trên, người ta mong người bạn đời phải đồng thời là: Người yêu, tri kỷ, đồng đội nuôi dạy con, người hỗ trợ phát triển bản thân, đem lại hạnh phúc… Khi một người phải đáp ứng rất nhiều vai trò cùng lúc trong một mối quan hệ, và kỳ vọng càng cao thì khả năng thất vọng của họ cũng tăng lên.
2. Phụ nữ độc lập hơn
Đây là một trong những thay đổi lớn nhất. Ngày nay khi phụ nữ: có học vấn, có nghề nghiệp, có thu nhập, xã hội có hệ thống hỗ trợ. Vì vậy họ không còn phải duy trì một cuộc hôn nhân chỉ vì phụ thuộc kinh tế để nuôi mình, nuôi con. Phụ nữ có học vấn, độc lập không phải nguyên nhân gây ly hôn, nhưng đẩy cho những cuộc hôn nhân vốn đã không lành mạnh, không đáp ứng được nhu cầu mong đợi, có khả năng kết thúc nhiều hơn. Hiện nay tỉ lệ phụ nữ đâm đơn ly hôn nhiều hơn nam giới. Nói cách khác, việc ly hôn ngày nay không đồng nghĩa với chất lượng hôn nhân thời nào tốt hơn, mà chỉ thể hiện nhiều người có thể ly hôn nên đã lựa chọn ly hôn mà thôi.
Phụ nữ ngày nay độc lập hơn trước.
3. Áp lực cuộc sống hiện đại
Ngoài ra, hiện nay con người phải đối mặt với: áp lực tài chính, giá nhà, nuôi con, công việc, mạng xã hội, chăm sóc cha mẹ hai bên… dẫn tới nhiều người bị stress kéo dài, khiến: giảm khả năng đồng cảm, giảm ham muốn (có nghiên cứu chỉ ra rằng, mức độ sinh hoạt tình dục ở cuộc sống hiện đại ngày nay ít hơn so với trước đây), và giảm chất lượng giao tiếp. Tâm lý lâm sàng cũng chỉ ra rằng, stress mạn tính là một trong những yếu tố làm tăng xung đột, giảm chất lượng hôn nhân.
4. Thiếu kỹ năng xây dựng mối quan hệ
Chúng ta được học rất nhiều kiến thức để kiếm việc làm, như: toán, văn, ngoại ngữ, kỹ năng nghề nghiệp… Nhưng lại chưa từng được học: 𝑔𝑖𝑎𝑜 tiế𝑝, 𝑔𝑖𝑎̉𝑖 𝑞𝑢𝑦𝑒̂́𝑡 𝑥𝑢𝑛𝑔 đ𝑜̣̂𝑡, đ𝑖𝑒̂̀𝑢 ℎ𝑜̀𝑎 𝑐𝑎̉𝑚 𝑥𝑢́𝑐, 𝑙𝑎̆́𝑛𝑔 𝑛𝑔ℎ𝑒, 𝑥𝑖𝑛 𝑙𝑜̂̃𝑖 đ𝑢́𝑛𝑔 𝑐𝑎́𝑐ℎ, đ𝑎̣̆𝑡 𝑟𝑎𝑛ℎ 𝑔𝑖𝑜̛́𝑖 𝑡𝑟𝑜𝑛𝑔 𝑐𝑎́𝑐 𝑚𝑜̂́𝑖 𝑞𝑢𝑎𝑛 ℎ𝑒̣̂. Vì thế mà trên thực tế, khi làm nghề, tôi gặp rất nhiều người tốt mà vẫn có cuộc hôn nhân đầy tổn thương, ly hôn.
Nhiều cặp đôi bước vào hôn nhân nhưng thiếu kỹ năng xây dựng mối quan hệ
5. Mạng xã hội và công nghệ
Ngoài những yếu tố trên thì internet làm thay đổi cách con người nhìn về hôn nhân. Người ta dễ so sánh chồng/vợ mình với người khác; dễ kết nối với người cũ hoặc người mới; dễ ngoại tình qua mạng; tiếp xúc nhiều nội dung về “hôn nhân hoàn hảo”, tạo kỳ vọng không thực tế. Ngoài ra, thời gian dành cho điện thoại đôi khi thay thế thời gian dành cho nhau.
6. Con người ngày càng quan tâm sức khỏe tinh thần hơn
Ngày trước, rất nhiều người sống trong: bạo lực tinh thần, kiểm soát, thao túng, coi thường, lạnh nhạt… nhưng vẫn duy trì hôn nhân vì nghĩ đó là điều bình thường. Ngày nay, khi kiến thức tâm lý phổ biến hơn, nhiều người nhận ra rằng: Một cuộc hôn nhân tồn tại không đồng nghĩa với một cuộc hôn nhân chất lượng, hạnh phúc. Điều này khiến nhiều người lựa chọn chia tay, thay vì chịu đựng.
Sức khỏe tinh thần ngày càng được quan tâm hơn, người ta không còn cố chịu đựng nữa.
7. Cá nhân ngày càng được đề cao hơn
Xã hội hiện đại ngày càng coi trọng tính cá nhân, như: bản sắc cá nhân, quyền tự quyết, hạnh phúc cá nhân. Trong khi hôn nhân đòi hỏi sự thỏa hiệp, hy sinh, thích nghi và chấp nhận sự khác biệt. Nên nếu hai người đều đặt “cái tôi” luôn lên hàng đầu mà thiếu sự linh hoạt, nhường nhịn, mâu thuẫn sẽ dễ leo thang.
8. Kết hôn bằng cảm xúc, nhưng duy trì hôn nhân bằng năng lực của cả hai
Nhiều cặp yêu nhau rất sâu sắc. Nhưng sau cưới lại phải đối diện với: tài chính, con cái, cha mẹ hai bên, việc nhà, tình dục, sự nghiệp, khiến họ cảm thấy quá tải, mất đi khả năng kết nối cảm xúc lành mạnh. Và còn nhiều người vẫn chưa nhận ra rằng: Yêu là điều kiện bắt đầu hôn nhân, nhưng chỉ có tình yêu thì khó có thể duy trì hôn nhân.
Một cuộc hôn nhân bền vững còn cần: kỹ năng giao tiếp, khả năng điều chỉnh cảm xúc của bản thân, giải quyết vấn đề, tinh thần hợp tác và đặc biệt là sự trưởng thành về tâm lý của mỗi cá nhân là yếu tố cốt lõi.
Kết hôn đến từ cảm xúc, nhưng duy trì hôn nhân cần sự cố gắng của cả hai
Ở góc độ nào đó, tỷ lệ ly hôn tăng còn phản ánh những thay đổi tích cực của xã hội. Nó thể hiện: Con người có nhiều quyền lựa chọn hơn chứ không phải kết hôn là phải “Đã lấy chồng thì sống làm người, chết làm ma nhà chồng” – kết thúc một đời, kể cả cuộc sống bi kịch, không hạnh phúc; Phụ nữ có vị thế độc lập hơn nên mọi mặt – kiến thức văn hóa, sự nghiệp, nhận thức, cảm xúc; Bạo lực gia đình được nhận diện rõ hơn – ít còn cảnh phụ nữ bị bạo hành, ra ngoài đường phải nói tránh bằng lý do khác; Sức khỏe tâm thần được coi trọng hơn. Sức khỏe của con người có tới ¾ là sức khỏe tinh thần.; Con người không còn buộc phải ở lại trong mọi cuộc hôn nhân bằng mọi giá.
Tuy nhiên, mặt trái là nhiều cuộc hôn nhân tan vỡ bộc lộ nhiều hạn chế của cá nhân, cộng đồng vì thiếu kỹ năng giải quyết xung đột, thiếu sự hỗ trợ. Để lại nhiều hệ lụy cho sự phát triển của con cái, xã hội.
Vì thế chúng ta nên xem ly hôn là điều đáng tiếc và nên làm mọi cách để hạn chế điều này khi quyết định kết hôn.
Ánh Đặng